Angina - Przyczyny, objawy i diagnostyka

Angina to zapalenia migda艂k贸w podniebiennych i/lub zapalenia gard艂a. Towarzyszy mu zazwyczaj zapalenie w臋z艂贸w ch艂onnych szyi oraz objawy og贸lnoustrojowe. Jest stosunkowo cz臋st膮 chorob膮, zatem warto wiedzie膰, kiedy podejrzewa膰 angin臋 i jak post臋powa膰 w przypadku jej wyst膮pienia.

Przyczyny anginy

Etiologia wirusowa wyst臋puje w przypadku 90% zaka偶e艅 u doros艂ych. Angina ropna wywo艂ana przez bakterie wyst臋puje g艂贸wnie u dzieci. Czynnikiem chorobotw贸rczym s膮 g艂贸wnie bakterie z rodzaju Streptococcus – paciorkowce (z grupy Streptococcus pyogenes, Streptococcus anginosus – s膮 przyczyn膮 15-30% zachorowa艅 na zapalenie gard艂a), rzadziej Staphylococcus czy Haemophilius influenzae.

Droga zaka偶enia

Objawy anginy pojawiaj膮 si臋 nagle i s膮 wynikiem:

  • najcz臋艣ciej – zaka偶enia drog膮 kropelkow膮 poprzez kontakt z zaka偶on膮 osob膮 lub z jej wydzielinami; zaka藕no艣膰 trwa do 24 godzin od momentu w艂膮czenia skutecznej antybiotykoterapii w przypadku anginy paciorkowcowej. W przypadku anginy wirusowej zaka藕no艣膰 ust臋puje wraz z ust膮pieniem ostrych objaw贸w.
  • zatrucia pokarmowego (mleko, m膮ka, lody, wyroby m膮czne i mleczne).

Z racji 偶e obecno艣膰 bakterii powoduj膮cych angin臋 nie jest jednoznaczna z wyst膮pieniem objaw贸w, istnieje tak偶e mo偶liwo艣膰 zara偶enia si臋 od nosiciela, czyli zdrowej osoby, u kt贸rej dosz艂o do skolonizowania gard艂a przez szczepy tych偶e drobnoustroj贸w. Choroba najcz臋艣ciej dotyczy dzieci i os贸b m艂odych, a u starszych najcz臋艣ciej ogranicza si臋 do miejscowej reakcji zapalnej przy s艂abym wp艂ywie na og贸lny stan zdrowia organizmu.

Angina – objawy

Jest to choroba og贸lnoustrojowa, powoduj膮ca og贸lne os艂abienie i z艂e samopoczucie. Pocz膮tkowe objawy to:

  • silny b贸l gard艂a (cz臋sto promieniuj膮cy do ucha i utrudniaj膮cy po艂ykanie),
  • wysoka temperatura (39oC),
  • dreszcze,
  • b贸le g艂owy,
  • b贸le brzucha (angina u dzieci)- wywolane powiekszeniem w臋z艂贸w ch艂onnych krezki.

W anginie toksycznej nasilaj膮 si臋 objawy og贸lnoustrojowe takie jak:

  • gor膮czka (do 40oC ),
  • dreszcze,
  • odwodnienie.

gor膮czka

Nie nale偶y lekcewa偶y膰 powy偶szych symptom贸w, gdy偶 niewyleczona angina mo偶e prowadzi膰 do licznych gro藕nych powik艂a艅.

Diagnostyka

Objawy choroby s膮 podstaw膮 diagnostyki. W celu potwierdzenia zaka偶ania paciorkowcem (Streptococcus pyogenes) wykorzystuje si臋 szybki test lateksowy (wynik ju偶 po 5 minutach!), badanie bakteriologiczne za pomoc膮 wymazu z gard艂a i migda艂k贸w podniebiennych (nie ma warto艣ci diagnostycznej po podaniu nawet jednej dawki antybiotyku – wynik mo偶e by膰 fa艂szywie ujemny) lub badanie krwi, w kt贸rym oznacza si臋: st臋偶enia bia艂ek ostrej fazy, przeciwcia艂 ASO. Szczeg贸lnie problematyczne jest rozr贸偶nienie anginy i ostrego zapalenia gard艂a, spowodowanym przez wirusy. W tym przypadku diagnostyka opiera si臋 na obserwowaniu obecno艣ci objaw贸w takich jak: wyra藕ny stan zapalny tkanek limfatycznych z ropn膮 wydzielin膮, wysoka gor膮czka i przekrwienie migda艂k贸w. Objawy te 艣wiadcz膮 o anginie. Natomiast u dzieci powy偶ej 3 roku 偶ycia katar, biegunka, chrypka, wysypka, zapalenie spoj贸wek czy zapalenie b艂on 艣luzowych jamy ustnej wskazuj膮 na wirusowe ostre zapalenie gard艂a. Innymi jednostkami chorobowymi, kt贸re charakteryzuj膮 si臋 podobnymi symptomami s膮:

  • p艂onica,
  • b艂onica,
  • mononukleoza,
  • nowotwory,
  • bia艂aczka,
  • agranulocytoza,
  • ki艂a,
  • gru藕lica.

Lekarz na podstawie badania podmiotowego i, w razie potrzeby, dodatkowych bada艅 diagnostycznych mo偶e rozr贸偶ni膰 powy偶sze stany patologiczne, dlatego w razie niepokoj膮cych objaw贸w nie warto samemu stawia膰 diagnostyki, poniewa偶 nietrudno w takim wypadku o pomylenie jednej z wielu chor贸b z angin膮.

Antybiotykoterapia

Czynnikiem chorobotw贸rczym s膮 bakterie, zatem leczenie anginy bakteryjnej opiera si臋 na antybiotykoterapii, wdro偶onej jedynie w razie potwierdzenia zaka偶enia paciorkowcami (dodatni wynik szybkiego testu diagnostycznego) lub w razie nasilonych objaw贸w do czasu uzyskania wynik贸w bada艅.

Pacjent przestaje zara偶a膰 ju偶 po 1 dniu stosowania antybiotykterapii.

Stosowanie antybiotyku w celu wyleczenia anginy wirusowej jest nieskuteczne, a wr臋cz szkodliwe dla og贸lnego stanu zdrowia, poniewa偶 powoduje to wyniszczenie naturalnej flory bakteryjnej, kt贸rej obecno艣膰 jest po偶膮dana i wi膮偶e si臋 z bardzo niebezpiecznym zjawiskiem narastania lekooporno艣ci bakterii.

antybiotykoterapia

Angina – leczenie i czas trwania

W celu zniwelowania objaw贸w zaleca si臋 stosowanie lek贸w przeciwzapalnych, przeciwgor膮czkowych i przeciwb贸lowych (paracetamol; niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen). Niezb臋dne jest tak偶e le偶enie w 艂贸偶ku i izolacja od innych, aby pozwoli膰 organizmowi zwalczy膰 chorob臋 i jednocze艣nie zapobiega膰 jej rozprzestrzenianiu si臋. Powinno si臋 tak偶e przyjmowa膰 du偶e ilo艣ci p艂yn贸w w celu nawil偶enia b艂ony 艣luzowej gard艂a oraz stosowa膰 miejscowo 艣rodki odka偶aj膮ce. Nale偶y stosowa膰 diet臋 p艂ynn膮, lekkostrawn膮, bogatoenergetyczn膮. Poprawa stanu zdrowia powinna nast膮pi膰 po 3-5 dniach. Nie zwalnia to jednak z obowi膮zku kontynuacji zalece艅 lekarskich, poniewa偶 mo偶e to spowodowa膰 nawr贸t choroby i zwi臋ksza ryzyko powik艂a艅, kt贸re zwykle s膮 przyczyn膮 zmian w tkankach serca, nerkach i stawach (gor膮czka reumatyczna), do czego r贸wnie偶 prowadzi nieleczona angina (przebieg naturalny). Zara藕liwo艣膰 w przypadku stosowania antybiotyku trwa do 24 godzin po przyj臋ciu pierwszej dawki, a je艣li nie podj臋to leczenia to do 7 dni po ust膮pieniu objaw贸w, co wi膮偶e si臋 z wi臋kszym prawdopodobie艅stwem zara偶enia si臋 innych. Wysokie ryzyko zachorowania dotyczy domownik贸w chorego, kt贸rzy maj膮 a偶 25% szans, 偶e r贸wnie偶 przejd膮 angin臋.

Powik艂ania

Poniewa偶 angina jest chorob膮 og贸lnoustrojow膮, powik艂ania mog膮 dotyczy膰 wielu uk艂ad贸w, a bliskie po艂o偶enie innych struktur anatomicznych sprzyja ich zaj臋ciu. Do mo偶liwych powik艂a艅 miejscowych zaliczamy:

  • ropie艅 oko艂omigda艂kowy – najcz臋stsze powik艂anie, kt贸re polega na powstaniu nacieku zapalnego i ropnej wydzieliny w okolicach migda艂ka; metody leczenia obejmuj膮 zabieg naci臋cia ropnia i antybiotykoterapii, g艂贸wnie angina u dziecka niew艂a艣ciwie leczona lub po przedwczesnym przerwaniu terapii mo偶e doprowadzi膰 do tego powik艂ania; przebycie ropnia jest wskazaniem do wyci臋cia migda艂k贸w,
  • ropie艅 tylnogard艂owy – rzadkie powik艂anie wyst臋puj膮ce niemal偶e wy艂膮cznie u dzieci (w臋z艂y ch艂onne zagard艂owe, kt贸re s膮 atakowane przez bakterie, zanikaj膮 wraz z wiekiem); pocz膮tkowo bezobjawowe uwypuklenie tylnej 艣ciany gard艂a, nast臋pnie dochodzi do utrudnienia po艂ykania i oddychania; mo偶e mie膰 charakter ostry lub przewlek艂y,
  • inne rzadko wyst臋puj膮ce ropnie: przestrzeni przygard艂owej, nag艂o艣ni, dna jamy ustnej, w臋z艂贸w ch艂onnych szyi, ucha 艣rodkowego i/ lub wyrostka sutkowatego.

Rzadko wyst臋puj膮cymi powik艂aniami og贸lnoustrojowymi mog膮 by膰 m.in.:

  • u dzieci zazwyczaj: ostre k艂臋buszkowe zapalenie nerek, gor膮czka reumatyczna,
  • bakteriemia,
  • zapalenie p艂uc,
  • zapalenie ucha 艣rodkowego,
  • zapalenie wsierdzia,
  • zapalenie opon m贸zgowo-rdzeniowych,
  • krwotok z du偶ych naczy艅 szyjnych.

Cho膰 choroba ust臋puje samoistnie, to jednak w przypadku paciorkowcowego zapalenia migda艂k贸w stosowanie antybiotyk贸w umo偶liwia zapobiegni臋cie powy偶szym powik艂aniom i skraca czas zaka偶ania innych os贸b.

Profilaktyka

W zwi膮zku z tym, 偶e angina jest chorob膮 zaka藕n膮 przekazywan膮 drog膮 kropelkow膮, do podstawowych element贸w profilaktyki nale偶y unikanie styczno艣ci z chorymi, a w kontakcie z osobami wykazuj膮cymi objawy anginy nale偶y pami臋ta膰 o dystansie i higienie r膮k. Wa偶ne jest dbanie o nasza odporno艣膰 w czasie p贸藕nej jesieni, zimy i wczesnej wiosny. Umiarkowany systematyczny wysi艂ek fizyczny, zachowywanie higieny snu i w艂a艣ciwe od偶ywianie to najprostsze, ale r贸wnie偶 i najskuteczniejsze formy dbania o dobr膮 form臋 organizmu, kt贸ry w贸wczas jest zdolny do skutecznego eliminowania patogen贸w z organizmu, zanim dojdzie do rozwoju infekcji i pojawi膮 si臋 objawy takie jak b贸l gard艂a i migda艂k贸w.

Autor: Dr Olga Krynicka-Scaringella
Wsp贸艂autor: Urszula Wo藕niak, studentka UM we Wroc艂awiu

Bibliografia:

Kawalec Wanda, Grenda Ryszard, Kulus marek; Pediatria II; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018

Kr臋cicki Tomasz; Zalesska-Kr臋cicka Maria; Zarys otolaryngologii. Podr臋cznik dla student贸w i lekarzy; Akademia Medyczna im. Piast贸w 艢l膮skich we Wroc艂awiu, Wroc艂aw 2008

Latkowski Bo偶ydar, Lukas Witold, Godycki-膯wirko Maciej; Medycyna Rodzinna; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017

Latkowski Jan; Otorynolaryngologia dla student贸w medycyny i stomatologii; Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004

漏 Copyright 2020. All Rights Reserved by Lekarz Marcin Inglot Port-Zdrowia.pl